Το ποδόσφαιρο δεν είναι μόνο ένα άθλημα. Είναι παράδοση, πολιτισμός, θρησκεία ταυτότητα. Και ο εύκολος τρόπος για να το μεταφέρεις στη μεγάλη οθόνη είναι να βάλεις πλάνα με γκολ, πανηγυρισμούς στις εξέδρες, φαντεζί ενέργειες. Ο δύσκολος είναι να αποδώσεις αυτά που δεν φαίνονται: την αγωνία του οπαδού, την πίεση που δέχεται ο προπονητής, τη σχέση με την πολιτική, την κοινωνία και τη θρησκεία.
Δεν είναι τυχαίο ότι τόσο διαφορετικοί δημιουργοί, από τον Ken Loach μέχρι πειραματικούς ντοκιμαντερίστες, χρησιμοποίησαν το ποδόσφαιρο ως όχημα για να μιλήσουν για πολύ σημαντικότερα πράγματα από τα ενενήντα λεπτά ενός αγώνα. Ας δούμε 10 πραγματικά σπουδαία τέτοια φιλμ.
Escape to Victory (1981)
Τιμή σε αυτόν που σκέφτηκε να συνδυάσει ποδόσφαιρο και Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Δόξα σε αυτόν που σκέφτηκε να συνδυάσει Michael Caine και Sylvester Stallone με Pelé, Bobby Moore, Ossie Ardilles και μερικούς ακόμα κανονικούς ποδοσφαιριστές. Η ταινία δεν σκίζει από πλευράς ποιότητας, αλλά το μήνυμα ότι το ποδόσφαιρο είναι πάνω από την πολιτική και τον πόλεμο είναι σπουδαίο.
Fever Pitch (1997)
Μια ταινία που ρίχνει φως στην ψυχολογία και τη ζωή του οπαδού, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του σπουδαίου Nick Hornby. Το Fever Pitch κέρδισε τόσο τους ποδοσφαιρόφιλους για την ειλικρίνειά της όσο και τους σινεφίλ, γιατί είναι πραγματικά καλοφτιαγμένο.
Bend it Like Beckham (2002)
Ένα κορίτσι με ταλέντο θέλει να παίξει μπάλα. Έλα όμως που δεν της το επιτρέπει το θρήσκευμα και ο κοινωνικός της περίγυρος!. Όταν κυκλοφόρησε, το Bend it Like Beckham προκάλεσε αίσθηση όχι τόσο για την αναφορά στα φάουλ του David Beckham, ή για την ποιότητά της, όσο γιατί σε κάνει να λες: «Είναι δυνατόν να συμβαίνουν αυτά στη δεκαετία του 2000;». Τελικά το κορίτσι έπαιξε μπάλα και έγινε πρότυπο για χιλιάδες κορίτσια θρησκευτικών συνόλων για να ασχοληθούν με τον αθλητισμό.
Zidane: A 21st Century Portrait (2006)
Δεν είναι ταινία με τη στενή έννοια του όρου, αλλά κάτι σαν πειραματικό ντοκιμαντέρ. Οι Douglas Gordon και Philippe Parreno ακολουθούν τον υπέρτατο ποδοσφαιρικό αστέρα σε ένα παιχνίδι Ρεάλ - Βιγιαρεάλ που έγινε στις 23 Απριλίου 2005 και καταγράφουν όλες εκείνες τις μικρές λεπτομέρειες που αφορούν την ψυχική και σωματική του κατάσταση.
Το soundtrack από τους υπέροχους Mogwai αυξάνει τη δραματική ένταση, καθώς ο Zidane δεν μπορεί να ελέγξει τα νεύρα του, με συνέπεια να αποβληθεί. Πολλοί το λένε και πρόλογο στην αποβολή του Zidane στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2006.
Looking for Eric (2009)
Όπως κάθε ταινία του Ken Loach, το Looking for Eric διαθέτει πλοκή, βάθος, μηνύματα και εξαιρετική δραματουργία. Η ιδέα όμως να βάλει τον Eric Cantona να παίξει τον εαυτό του ξεπερνάει κάθε προηγούμενο ποδοσφαιρικής ταινίας.
Ένας ταχυδρόμος, ο Έρικ, βυθίζεται στη μοναξιά όταν από ένα poster πετάγεται ο Cantona για να του δώσει συμβουλές. Η ταινία είναι γυρισμένη στην «ποδοσφαιρομάνα» πόλη του Μάντσεστερ και θίγει ζητήματα φιλίας, συνεργασίας, κοινωνικότητας κ.ά.
The Damned United (2009)
Η καρέκλα του προπονητή στο ποδόσφαιρο είναι ηλεκτρική και σε κανένα σπορ δεν συνοδεύεται από τόση πίεση. Αυτό επιχειρεί να αναδείξει το The Damned United βασιζόμενο στην υποκριτική δεξιότητα του Michael Sheen, ο οποίος αποδίδει εξαιρετικά την αποφασιστικότητα και τον εγωισμό του Brian Clough, ενός προπονητή που διέπρεψε με τη Derby County μεταξύ 1967 και 1973 και έκατσε μόνο 44 ημέρες στον πάγκο της Leeds United.
Diego Maradona (2019)
Το ταλέντο, το «χέρι του Θεού», η μαφία, η αντισυμβατική συμπεριφορά… Ντοκιμαντέρ για να μαθαίνουν οι νεότεροι και να θυμούνται οι παλαιότεροι τον άνθρωπο Diego Maradona.
United (2011)
Τα «Μωρά του Μπάσμπι» είναι η νεότερη ομάδα που κέρδισε ποτέ τη Football League First Division και μάλιστα δύο φορές (55-56 και 56-57). Η ταινία ξεκινά από το αεροπορικό δυστύχημα που αποδεκάτισε τη Manchester United και αναδεικνύει τις αξίες του συλλόγου. Must see ακόμα και αν είσαι fan της City.
Shaolin Soccer (2001)
Ένας μοναχός Shaolin ενώνει τις δυνάμεις του με πρώην αθλητές του Kung Fu για να παίξουν μπάλα… Εντάξει, χρειάζεται και λίγο χιούμορ η ζωή –και αυτή η ταινία, παρότι λίγο σουρεάλ, έχει άφθονο.
Offside (2006)
Κάτι μεταξύ Bend It Like Beckham και της ιστορίας της Καλλιπάτειρας στο σύγχρονο Ιράν. Οι γυναίκες αποκλείονται από το ποδόσφαιρο και μια ομάδα αποφασισμένων κοριτσιών μπαίνει στο γήπεδο για να παρακολουθήσει τον αγώνα Μπαχρέιν – Ιράν. Όλα τα λεφτά είναι η σκηνοθεσία του Jafar Panahi που στηλιτεύει την υποκρισία και τις διακρίσεις.